Đền Ngọc Sơn nằm trên một gò đất cao phía Đông Bắc của hồ Hoàn Kiếm (hồ Gươm), Hà Nội. Không chỉ là một di tích Quốc gia đặc biệt,  một trong những điểm du lịch tâm linh nổi tiếng mà đền Ngọc Sơn còn là một địa điểm du khách không thể bỏ qua khi du lịch Hà Nội, nơi mang đến những trải nghiệm thú vị cho du khách trong và ngoài nước.

  • Theo văn bia của đền ghi lại, Đền Ngọc Sơn được khởi xây vào mùa thu năm 1841. Ngôi đền được tu sửa công phu nhất vào năm 1865, do Nguyễn Văn Siêu – nhà nho lỗi lạc của đất Thăng Long đứng ra lo liệu. Nhiều công trình ý nghĩa cũng được hình thành vào lần tu sửa này tạo nên bộ mặt hài hòa của kiến trúc đền Ngọc Sơn gồm: đền Ngọc Sơn – cầu Thê Húc – tháp Bút – đài Nghiên. Lúc đầu được gọi là chùa Ngọc Sơn (chữ Nho: 玉山), sau đổi gọi là đền Ngọc Sơn vì trong đền chỉ thờ thần Văn Xương Đế Quân là ngôi sao chủ việc văn chương khoa cử và thờ Trần Hưng Đạo, vị anh hùng có công phá quân Nguyên thế kỷ 13.

  • Tọa lạc trên đảo Ngọc của hồ Hoàn Kiếm trong xanh, Đền Ngọc Sơn là một trong những thắng cảnh nên thơ và thanh tịnh nhất Hà Nội. Ngôi đền này nổi tiếng với vẻ đẹp thơ mộng, là đề tài của vô số tác phẩm nhiếp ảnh và kiến trúc nội thất đầy những cổ vật quý giá. Tản bộ quanh bờ hồ, sau đó băng ngang cầu Thê Húc để đến đền. Đây là một trong những điểm du lịch thu hút du khách và là biểu tượng riêng của thủ đô Hà Nội
  • Từ giữa cầu, du khách có thể ngắm toàn cảnh hồ với Đền Ngọc SơnTháp Rùa ở phía xa. Đây chính là một trong những góc chụp toàn cảnh hồ đẹp nhất. Khi hoàng hôn xuống, cả mặt hồ như sáng rực bởi ánh nắng chiều tà, tạo thành cảnh đẹp khó quên. 
  • Đền được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống của Việt Nam với những hình chạm trổ, trang trí tinh vi. 
  • Ngày nay, đền vẫn là nơi thờ tự qua nhiều thế kỷ. Đến với đền, du khách sẽ được đắm mình trong không gian trầm mặc và hương khói nhang nghi ngút. 

  • Đừng quên ghé vào thăm Tháp Bút giữa vùng cây cối um tùm trông như ngôi lầu tháp nhô lên từ dưới nước. Tháp Bút được xây bằng đá, trên có khắc ba chữ “Tả Thanh Thiên” nghĩa là “viết lên trời xanh”, trên đỉnh là hình ngọn bút lông vươn lên trời cao. Đài Nghiên là một nghiên mực bằng đá được đội lên bởi 3 con cóc. Nếu Văn Miếu – Quốc Tử Giám nổi tiếng với hình ảnh rùa đội bia thì kiến trúc cóc đội nghiên này mang lại một nét đặc sắc khá thú vị cho khu đền Ngọc Sơn. Tháp Bút – đài Nghiên từ xưa vẫn luôn được coi như biểu tượng linh thiêng gắn liền với văn chương, thi cử. Nhiều sĩ tử tìm đến đây cầu một chút may mắn để vững tâm hơn trong con đường học hành của mình.Sau đó dừng chân thắp hương cho các chiến sĩ tại Đài Liệt Sĩ cạnh đền.

  • Từ đó dẫn ra đảo Ngọc đến đền Ngọc Sơncầu Thê Húc, cây cầu với cái tên mang ý nghĩa là đón những ánh nắng ban mai đã trở thành hình ảnh tiêu biểu của quần thể kiến trúc Hồ Gươm nói chung và đền Ngọc Sơn nói riêng. Cây cầu bằng gỗ sơn son với 15 nhịp, 32 chân cột tròn nổi bật như dải lụa vắt trên nền nước xanh ngăn ngắt của Hồ Gươm rất hữu tình, nối liền từ đường cái quan đến cổng đền. Cổng đền có tên là Đắc Nguyệt Lâu với lối kiến trúc hai tầng đẹp mắt vẫn còn giữ nguyên nét cổ kính cho tới ngày nay. Bên trong là đền chính gồm hai khu nối nhau. Khu thứ nhất hướng về phía Bắc thờ Đức Đại vương Trần Hưng Đạo và Đức Văn Xương Đế Quân. Phía Nam là đình Trấn Ba có kiến trúc thanh thoát và đậm chất thơ. Ngoài ra, trong đền Ngọc Sơn còn thờ cả đức Phật A Di Đà. Điều này vừa thể hiện đời sống tâm linh phong phú của người dân vừa là minh chứng rõ nét cho sự chung sống hòa hợp giữa các tôn giáo trên cùng một đất nước Việt Nam.

  • Dấu vết thời gian của nghìn năm lịch sử như in đậm trên từng bờ tường, mái ngói, trên cầu Thê Húc cong cong bắc ngang từ bờ đến cổng đền Ngọc Sơn khiến danh thắng này vừa cổ kính lại vừa lộng lẫy, vừa lạ lẫm nhưng cũng rất thân thuộc trong dáng hình Hà Nội từ những năm xưa cũ. Vì lý do đó, đền Ngọc Sơn là một trong những di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam.

  • Phía nam đền Ngọc Sơntrấn Ba Đình là cột trụ đứng vững giữa làn sóng văn hóa. Vào thời bấy giờ, việc xây dựng trấn Ba Đình mang ngụ ý sâu xa nghĩa là chắn những làn sóng văn hóa độc hại vào nước Nam thời đó. 

  • Đền Ngọc Sơn giữa hồ trong xanh giống như nơi hội tụ linh khí giữa trời đất, là nơi linh thiêng nên xưa kia các sĩ tử Bắc Hà thường đến đây để cầu xin việc học hành.
  • Ghé thăm đền Ngọc Sơn, người ta dễ dàng cảm nhận được không khí tĩnh lặng, bình yên lạ kỳ giữa thành phố tấp nập, ồn ào. Ngôi đền này không chỉ là điểm tâm linh để dâng hương cầu mong bình an và sức khỏe mà cũng là nơi để thả lỏng, để cảm nhận cuộc sống; để lưu lại những bức hình đẹp và khám phá những nét độc đáo của văn hóa Thủ đô… Sự kết hợp giữa đền và hồ đã tạo thành một tổng thể kiến trúc Thiên – Nhân hợp nhất, tạo vẻ đẹp cổ kính, hài hòa, đăng đối cho đền và hồ, gợi nên những cảm giác chan hòa giữa con người và thiên nhiên.
  • Trải qua bao thăng trầm của thời gian, đền Ngọc Sơn Hà Nội vẫn là điển hình về không gian, kiến trúc, là hình ảnh đáng tự hào của người dân đất kinh kỳ xưa và nay.